درباره كنيسه‌ها و ديرهاى مصر كتابى ديگر بجا مانده كه مؤلف آن ابو صالح ارمنى است كه مرگش بسال 605 بود ، و همه ديده‌ها و شنيده‌هاى خويش را درباره كنيسه و ديرهاى قاهره و اطراف بقلم آورده است . مورخ ديگر امير مختار مسيحى است كه بسال 420 بمرد . وى كتابى داشت بنام " تاريخ مصر " در سيزده هزار ورق همه در تاريخ مصر ، كه از آن جز يكجلد بجا نيست . تجارب الامم اين مسكويه بصف كتابهاى اين دوران مقامى معتبر دارد و در زبان عرب تاريخى باهميت آن كمتر نوشته‌اند . يكى از اجزاى آن متمم تاريخ طبرى است كه حوادث را تا سال 369 آورده . مسكويه در نقل تاريخ چون ديگران تنها حوادث و جنگ و سياست و دولت را نياورده كه از وضع جماعت و اقتصاد نيز نكته‌هاى تازه دارد و قدمى در راه تاريخنويسى برداشته كه بروزگار وى هيچكس بانديشه آن نبود . و تاريخ را از " سياست‌نامه خشك " به گفتگوى حال جماعت و وضع عمران و تمدن برده است . مسكويه تاريخ دوران بويهيان را بتفصيل آورده و از ثبت اوضاع خارجى عباسيان نيز دريغ نكرده است . ابو شجاع روذراورى وزير مقتدى ( 476 - 487 ) دنباله تاريخ او را از سال 369 تا 389 آورد . و هلال صابى دنباله آن را تا سال 393 كشانيده است . تاريخ بغداد تأليف خطيب بغدادى را كه مرگش بسال 363 بود ياد بايد كرد كه از منابع معتبر تاريخ عباسيان است ، در اين كتاب پايتخت بنى عباس از بنياد تا هنگام مرگ مؤلف آمده و از حال كسان از خليفه و امير و وزير و دانشور و هر كه نامى داشته و ببغداد بوده يا بدانجا سفر كرده خبرها دارد . مؤلفات ابو ريحان را كه علم نجوم و تاريخ را بهم آميخته دارد ناگفته نبايد نهاد . وى در حمايت مأمون امير خوارزم بود و بسال 290 بدربار قابوس پيوست و كتاب معروف خود " آثار الباقيه عن القرون الخاليه " را كه از تقويم ملل و اقوام مختلف سخن مىكند و از